۱۰ دلیل برای پایین ماندن قیمت نفت

 بر اثر این اتفاق، قیمت نفت خام روندی صعودی پیدا کرد اما برخلاف پیش‌بینی‌هایی که از نفت ۲۰۰ دلاری یا بیشتر خبر می‌دادند، در این مدت قیمت این کالای استراتژیک جهش چندانی نداشت و امروز کمتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه معامله می‌شود. چه اتفاقی افتاده است؟ در اینجا به ۱۰ دلیل پایین ماندن قیمت نفت خام با وجود بحران خاورمیانه اشاره می‌کنیم.

فقط چین

بازار جهانی نفت بسیار پیچیده است و عوامل متعددی در پایین نگه داشتن قیمت زیر ۱۰۰ دلار نقش‌آفرینی می‌کنند. اما اگر بخواهیم فقط یک عامل مهم را نام ببریم، بی‌شک آن عامل «چین» خواهد بود. پکن تصمیم گرفته واردات نفت خام را کاهش دهد. ماه گذشته، واردات نفت خام چین به ۶.۷ میلیون بشکه در روز رسید که تقریبا ۴۰ درصد کمتر از میانگین سال گذشته بود. این کاهش ۴ میلیون بشکه‌ای تقریبا معادل کل نیاز واردات آلمان و فرانسه است.

افت تقاضا

حجم نفتی که پالایشگاه‌های جهان برای تولید سوخت و محصولات پتروشیمی استفاده می‌کنند، حدود ۵ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. کاهش تقاضای مصرف‌کنندگان و افت ذخایر پالایشگاه‌ها، دو عامل مهمی هستند که بازار تقاضای نفت خام را تخریب کرده‌اند. این عوامل موجب شده‌اند که بهای نفت آنگونه که انتظار می‌رفت، افزایش نیابد.

تنگه هرمز

آبراه حیاتی تنگه هرمز بیش از ۱۰۰ روز است که بسته مانده است با این حال، جریان نفت خام از خلیج فارس همچنان ادامه دارد. دلیل آن روشن است: خطوط لوله انتقال نفت عربستان و امارات که تنگه هرمز را دور می‌زنند. این خطوط لوله که زمانی به چشم نمی‌آمدند، امروز حدود ۵ میلیون بشکه در روز از نفت خام منطقه را بدون عبور از تنگه هرمز به بازارهای جهانی منتقل می‌کنند.

مازاد عرضه

جنگ اخیر یک واقعیت را آشکار کرد: پیش از آغاز حمله آمریکا به ایران، بازار جهانی نفت با مازاد عرضه نفت خام به میزان ۳ تا ۴ میلیون بشکه در روز مواجه بود. این در حالی است که در فاصله بین پایان زمستان تا آغاز بهار، به طور معمول میزان تقاضا با افت روبه‌رو می‌شود. این مازاد عرضه تحت تاثیر افزایش تولید گروه اوپک پلاس و انقلاب شیل آمریکا رخ داده بود.

آزادسازی ذخایر

در زمان حمله عراق به کویت در سال ۱۹۹۰، کشورهای بزرگ تا ۶ ماه از آزادسازی ذخایرشان خودداری کردند. اما این بار، آژانس بین‌المللی انرژی (متشکل از ۳۲ کشور) در همان دو هفته نخست جنگ تحت فشار آمریکا اقدام به آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت خام کردند که بزرگترین آزادسازی ذخایر نفتی در تاریخ بود. به همین دلیل روند صعودی قیمت نفت خام متوقف شد.

انعطاف پالایشگاه‌ها

پالایشگاه‌ها نسبت به چند سال قبل، در تولید (بنزین، گازوئیل، سوخت جت، محصولات پتروشیمی و...) بسیار منعطف‌تر شده‌اند. امروزه به لطف سرمایه‌گذاری‌های کلان، پالایشگاه‌های جهان انواع مختلفی از نفت خام را پالایش می‌کنند.

هنر فشار سیاسی

وقتی از نفت سخن می‌گوییم، به نظر می‌رسد که کاخ سفید با امید زیاد اما بدون استراتژی وارد جنگ خاورمیانه شده است. با این حال، بی‌تردید دونالد ترامپ در یک حوزه دست برتر را داشته است: اعمال فشار بر بازار. او از طریق رسانه‌های مجازی و مصاحبه نزدیک به ۴۰ بار در ۱۰۰ روز از احتمال توافق با ایران سخن گفت و معامله‌گران نفت خام را امیدوار نگه داشت. در حال حاضر وال استریت نه تنها به ترامپ باور دارد بلکه دوست دارد که به او اعتماد کند. این یکی از رازهای توقف روند صعودی قیمت نفت به شمار می‌رود.

خرید بیمه

برای چندین دهه، خرید اوراق آتی نفت تنها راه مقابله با بحران‌های خاورمیانه بوده است. بازار آپشن (اختیار معامله) که به معامله‌گران امکان می‌دهد تا بدون شرط‌بندی روی افزایش قیمت نفت اقدام به خرید بیمه کنند، به اندازه کافی نقدشونده نبوده است. با این حال طی دهه گذشته این بازار با رشد تصاعدی روبه‌رو بوده است. تا سال ۲۰۱۶، میانگین حجم روزانه اختیار خرید برای نفت خام برنت حدود ۲۵ هزار لات (هر لات معادل یک‌هزار بشکه نفت خام) بود. امروز این رقم به ۲۰۰ هزار لات رسیده است.

داده‌های شفاف

در جریان جنگ خلیج فارس در سال‌های ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱ داده‌های تصویری شفافی از اتفاقات در دسترس نبود و واقیعت و شایعه گاه جای یکدیگر را می‌گرفتند. امروز با توجه به پیشرفت‌های فناورانه و حضور صدها ماهواره، معامله‌گران قادرند با قیمت منطقی به داده‌ها و تصاویر شفافی از آنچه در خلیج فارس در جریان است، دست پیدا کنند. در واقع، امروز بازار نفت بیش از هر زمان دیگری بر اساس داده‌ها فعالیت می‌کند.

افزایش تولید

بازار نفت به قدری از جنگ خلیج فارس متاثر شده که کمتر کسی به جهش تولید در مناطق دیگر توجه می‌کند. این واقعیت بزرگی است. قاره آمریکا از وضعیت کنونی به شدت بهره برده به طوری که در پایان سه ماه دوم امسال میزان تولید نفت خام این منطقه حدود روزانه ۲ میلیون بشکه نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش نشان می‌دهد. این افزایش به ویژه در آمریکا، برزیل، گویان و کانادا مشهود است. وضعیت تولید در ونزوئلا نیز در حال بهبود است. حتی تولید نفت خام چین هم روندی صعودی داشته است.

مجموعه عوامل فوق در کنار هم نه تنها روند صعودی قیمت نفت خام را متوقف کرده‌اند، بلکه در حال حاضر قیمت‌ها را تا کانال ۸۰ دلار پایین کشیده‌اند.